De energieparadox (deel 1)

Na maandenlang onderhandelen is vandaag een principe akkoord bereikt tussen het kabinet, energiebedrijven, industrie en milieuorganisaties. Alle afspraken zijn samengevat in een groot Energieakkoord. Morgen wordt het, naar verwachting, officieel gepresenteerd. Daarin is afgesproken dat oudere kolencentrales vervroegd sluiten, extra in te zetten op windenergie (op land en zee) en er komt een groot energiebesparingsplan. Eindelijk, zou ik willen zeggen. Het is in ieder geval een gerichte keuze: besparen op, door fossiele brandstoffen opgewekte, energie.

Wat had dat ook alweer met procestechnologie te maken?

In mijn gratis e-book: Hoezo niet sexy? citeer ik Prof.Dr. Sascha Kersten, hoogleraar Thermo Chemical Conversion of Biomass aan de Universiteit Twente: ”De meeste materialen, producten en onderdelen van producten (inclusief energie), worden gemaakt in de procesindustrie, het domein van de procestechnoloog. Dat is dan ook de plek waar je het verschil kunt maken”. Want dat Energieakkoord is niet zomaar iets, het is een overgang, een transitie naar een nieuwe manier van energievoorziening en distributie.

De energieparadox

In ontwikkelde landen is de consumptie van elektrische energie slechts 1/3 van de totale energieconsumptie. De rest is warmte, brandstof en chemicaliën.

14759052_s

Om een volledige transitie naar duurzaam opgewekte energie (zon, wind, water etc.) te realiseren zullen de productie en opslag van deze vormen van energie ook meegenomen moeten worden. Lees meer

H2O Oh, oh…

Oude zeemanDe aandacht voor olie en (schalie)gas in de media is overweldigend. Het dreigende gebrek daaraan wordt nog steeds als een van de belangrijkste bedreigingen voor de toekomst gezien. Dat is ook zeker waar, maar er zijn nog meer uitdagingen waar we als mensheid in de toekomst voor staan. In de blog The best way to predict the future is to create it heb ik dat al aangestipt. Een evenzo belangrijke bron van schaarste in de toekomst is: drinkwater. Door toenemende wereldwijde lozingen van publiek en industrieel afvalwater en inadequate manieren om het water te reinigen neemt de zorg om schoon drinkwater toe. De schoonwaterconsumptie van de mensheid is in 100 jaar met een factor 6 toegenomen, twee keer zoveel als de groei van de bevolking. We zijn dus, net als met energie, per persoon veel meer gaan consumeren. Vandaag de dag leeft ongeveer 1/3 deel van de wereldbevolking in gebieden met te weinig drinkwater. Als deze trend zich voortzet tot 2025 dan neemt dat aandeel toe tot 2/3 deel. Dat komt overeen met ongeveer 4,5 miljard (!) mensen. Tijd dus om maatregelen te treffen. Lees meer

Dúúrzame energie

 

De keuze voor energie in de toekomst

14383954_mDe discussie hoe de energietoekomst van Europa en de wereld eruit moet komen te zien is in volle gang. Het wel of niet gebruiken van Schaliegas bijvoorbeeld komt steeds vaker in het nieuws. De discussie ontstijgt die van een politieke naar een maatschappelijke. Enige tijd geleden was het zelfs de stelling van de dag in de Telegraaf, de spreekbuis van doorsnee Nederland. Regelmatig duiken experts en specialisten op in actualiteitenprogramma’s (ik heb me eens laten vertellen dat het verschil tussen een expert en een specialist is dat een expert een bruin koffertje heeft en een specialist een zwart koffertje, maar of dat waar is…). De voor- en tegenstanders vechten elkaar spreekwoordelijk de tent uit. Prof. Willem Vermeend bij Wakker Nederland enige tijd geleden: “De EU heeft geen effectief energiebeleid. Ze moeten snel beslissen welke kant ze op willen met energie maar dat doen ze niet…”

Prof. Jan Rotmans op zijn blog over schaliegas: “Voor Europa zijn schattingen gemaakt van de risico’s die gemoeid zijn met schaliegaswinning, door het Tyndall Centre in Engeland en het Wuppertal Instituut. Beide gerenommeerde instituten spreken van onvermijdbare milieuschade en onaanvaardbare maatschappelijke risico’s. Onvermijdbare effecten zijn: aantasting van het landschap, uitstoot van verontreinigde stoffen, uitstoot van broeikasgassen bij de aanleg, grondwaterverontreiniging en geluidsoverlast (overdag en ’s nachts)”

Vooralsnog lijkt de EU te kiezen om zwaar in te zetten op duurzame energie. Prof. Rob de Wijk, Universiteit Leiden, in een artikel op het Energiepodium: Lees meer

The second Law

 

Alles gaat langzaam kapot

muse-the-2nd-law-review

The 2nd Law: De technisch geschoolde mensen zegt dit genoeg. De rest van de wereld heeft waarschijnlijk geen flauw idee waar ik het over heb. Althans dat dacht ik tot ik op de radio een nummer hoorde van de Britse band Muse, met de titel: The 2nd Law: Unsustainable. (De tweede hoofdwet: niet-duurzaam). De tweede hoofdwet verwijst naar de tweede hoofdwet van de technische warmteleer (de zogenaamde thermodynamica). De thermodynamica vormt een zeer belangrijk vakgebied binnen de natuur- en scheikunde en dus ook in de procestechnologie. Volgens de band is de gedachte achter The 2nd Law: “…dat alles langzaam kapot gaat. Ons leven zoals we het kennen is niet houdbaar. Meer persoonlijk genomen vechten we iedere dag tegen de wereld om ons heen. Onze relaties, de dingen die we doen en hoe we zelf ook wel weten dat ons leven een contradictie is met wat onvermijdelijk gaat gebeuren”.

Mmhh…ziet er niet echt rooskleurig uit en tijd voor een analyse dacht ik zo.

verval

Lees meer

Het is groen en het is… Chemie!

 

pro6com-img-1Ik dacht er wel ongeschonden doorheen te komen, maar helaas: ook ik werd de afgelopen week geveld door een akelig griepvirusje. Liters sinaasappelsap zijn er doorheen gegaan. Toen ik die berg uitgeperste sinaasappelschillen zag liggen dacht mijn koortsachtige brein dat daar toch iets moois mee te doen zou moeten zijn? Er zit in ieder geval iets “brandbaars” in, want ik herinner me van vroeger dat ik het leuk vond om vlak bij een kaars in zo’n sinaasappelschil te knijpen. Er ontstonden dan kleine brandende spettertjes in de vlam…

We treat our waste like a waste, what a waste!

Professor James Clark, Universiteit van York, UK is een goeroe op het gebied van Groene Chemie. Wat moeten we ons bij Groene Chemie voorstellen? Voor die vraag beantwoord kan worden moet ik eerst wat achtergrond informatie geven. Het begint niet echt vrolijk. Enig idee hoeveel voedselafval er door de mensheid geproduceerd wordt? Vast niet, ik wist het zelf ook niet, het is namelijk onvoorstelbaar: 1 kg/dag per Amerikaan, 20 miljard kg/jaar in Engeland, 3 miljard kg/jaar sinaasappelschillen in een gebied in Brazilië en (dat is nog het ergste): 1,3 biljard kg/jaar (een 1 met 12 nullen!) afval van voedsel. En dit is nog niet alles. Verder gaat de consumptie van de elementen uit de natuur met een razend tempo door. Zo snel dat er bepaalde elementen zoals Goud, Zilver, Tin en Zink binnen 5 tot 50 jaar “uitgestorven” zijn. Kun je je dat voorstellen: goud binnen 5 jaar op?
Het gebruik van Lithium bijvoorbeeld is exponentieel opgelopen na de uitvinding van de Li-Ion batterijen en accu’s die we tegenwoordig allemaal gebruiken in de smartphones, tablets en laptops. Andere elementen zoals Uranium, Koper en Nikkel doen er wat langer over om op te raken, maar de boodschap is duidelijk: Er moet iets gebeuren! Lees meer

The best way to predict the future is to create it

21-12-2012

21-12-2012Maar we leven nog, maar we leven nog. En we leven nog, dus niet zeuren, zong Ramses Shaffy al in de jaren ’70. Ik denk dat we dat ook wel kunnen zeggen nu we 21-12-2012 zonder al teveel kleerscheuren hebben doorlopen. Voor degenen die de afgelopen tijd op een onbewoond eiland leefden: Op die datum verliep een kalender van de oude Maya’s. Volgens een aantal onheilsprofeten was het op die datum dat de aarde zou vergaan (voor degene die dat geloofden had ik al aangeboden om op de 20e al hun waardevolle spullen bij mij in te leveren onder de belofte dat ik er goed op zou passen, maar, afgezien van de kerstpakketten, heb ik verder niet veel zien langskomen). Ik heb nooit geloofd dat de wereld zou vergaan. Wat ik wel geloof, en met mij vele anderen, is dat we in een overgangsperiode zitten naar een ander tijdperk. Of je het eindigen van de Maya kalender zo kan interpreteren is weer een ander verhaal. Dat de mensheid de komende decennia voor enorme uitdagingen komt te staan moge duidelijk zijn. Door alsmaar toenemende groei van de wereldbevolking, de groei van welvaart en de doorgaande uitputting van natuurlijke grondstoffen zal het een hele toer zijn om voldoende water, voedsel en energie te produceren en daarbij het milieu zo min mogelijk te belasten. In een nieuwe serie blogs zal ik het komende jaar beschrijven hoe de rol van de procestechnologie zal bijdragen aan het oplossen van deze problemen (uhh..uitdagingen. Problemen zijn een voldongen feit, aan uitdagingen kan je nog wat doen heb ik geleerd). Lees meer

De revenge of de Nerd 2.0

Schermafbeelding 2012-10-28 om 13.03.08

Ik weet niet eens meer hoe het kwam. Ik was iets op internet aan het zoeken en mijn oog viel op de titel: Diffusie van 2,3-dimethylbutaan in zuivere, gesproeidroogde en gemodificeerde ZSM-5 kristallen. Onmiskenbaar de titel van mijn afstudeerscriptie uit 1992. Er begon zich weer een film in mijn hoofd af te spelen: De experimenten bij het Koninklijke/Shell Laboratorium in Amsterdam, de zoektocht in de literatuur en de verdediging van de scriptie. Maar het meest in het oog springende voor mij blijft toch wel de scriptieprijs die dat jaar door de Amsterdamse krant Het Parool in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam werd uitgeschreven. Op uitnodiging van de organisatie zat ik daar met mijn mooiste pak aan in de aula van de Oude Lutherse Kerk  om bij de prijsuitreiking aanwezig te zijn. De toespraak van de juryvoorzitter begon (citaat uit het Parool 15-12-1992): “…Niet alle inzenders leken even goed doordrongen van de opzet van de prijsvraag: “Bekroond wordt de afstudeerscriptie die op de beste wijze een goed wetenschappelijk niveau paart aan journalistieke aantrekkelijkheid” Zo was de inzending: Diffusie van 2,3-dimethylbutaan… weliswaar leerzaam, maar voor een verhaal in de krant toch minder geschikt – ondanks het feit dat een en ander was verricht volgens de volumetrische opnamemethode”, hoongelach in de zaal… Een golf van schaamte maakte zich van mij meester. Gelukkig nam iemand het voor mij en de rest van de Bèta studenten op (zie het artikeltje hiernaast). Het speelde dus al in 1992 en Lees meer

Leden van de Staten Generaal, luister nou eens…

Afgelopen dinsdag heeft hare Majesteit de jaarlijkse troonrede weer voorgelezen. Sinds een aantal jaren wordt omstreeks diezelfde tijd ook een alternatieve troonrede, de techniektroonrede, voorgelezen door de voorzitter van de Ingenieursvereniging KIVI NIRIA. In dit geval Ing. Martin van Pernis. De techniektroonrede bevat ook dit jaar voor mij weer een hoop aanknopingspunten met mijn blogs. Aangezien niet iedereen deze troonrede onder ogen krijgt, vind ik het goed om even bij een aantal van de genoemde aspecten stil te staan en een verkorte samenvatting weer te geven.

Nederland was in de Gouden Eeuw één van de machtigste landen ter wereld. Hoe dat kwam wordt door de meesten toegedicht aan de uitmuntende handelsgeest. Wat veel minder onderbelicht is, is de superieure technische voorsprong die het land in die tijd had. De kanonnen waren krachtiger dan die van de vijand, men had een chemische substantie ontwikkeld om te voorkomen dat het buskruit uit elkaar viel en de boten waren sneller. Ook heeft Nederland in zijn hele bestaan moeten vechten tegen het opkomende water. Allemaal staaltjes van techniek waar Nederland in voorop liep. Lees meer

Zo in mijn sas met Schaliegas

Als er momenteel een onderwerp “hot” is, is het wel de discussie over het wel of niet winnen van Schaliegas in Nederland. Begin Augustus werd er op 8 plaatsen in Nederland geprotesteerd tegen het winnen van dit gas. Eén van de lezers reageert op de website van RTV Utrecht met: “kost je alleen je drinkwater, je woonomgeving, je recreatiegebieden, je luchtkwaliteit en je gezondheid. Of die van je kinderen. ‘t is een keuze.” Auw…, dat hakt er ethisch lekker in.

Wat is Schaliegas eigenlijk?

Schalie (Engels: Shale) verwijst naar een versteende kleistenen laag in de bodem op circa 3,5 km diepte. Het (aard)gas zit hier, anders dan bij bijvoorbeeld de bekende gasbel in Slochteren, in een niet poreus gesteente opgesloten en komt er ook niet vanzelf uit. Het boren naar deze laag is nogal lastig en in tijden van overvloedige, andere, makkelijker te winnen bronnen dus economisch ook niet rendabel. De tijden veranderen echter, de reserves beginnen op te raken en met de toenemende wereldbevolking en bijbehorende welvaart, wordt het steeds interessanter Lees meer

Het lof der Chemische Technologie

Als insider in de Chemische Industrie ben ik doordrongen van het belang van veiligheid in deze sector. Helaas is er de afgelopen tijd, en met name de laatste twee weken, toch een stroom aan negatieve berichtgeving ontstaan over de Chemische Industrie. De incidenten bij Chemiepak en Odfjell waren nog tot daaraantoe, dat was nog op- en overslag, maar nu ook Dow Chemical, een echte chemiereus, officieel wordt aangeklaagd wegens diverse overtredingen maak ik me toch ernstig zorgen waar dit naartoe gaat. Wat mij stoort in de berichtgeving is dat de gehele sector wordt gestigmatiseerddoor een, vooralsnog kleine groep, afvalligen. Zo zie ik de afgelopen week in het Algemeen Dagblad een paginagroot verhaal met als titel: “Chemiebedrijven spotten massaal met regelgeving”. Daarboven prijkt een foto van de PO-11 fabriek van LyondellBasell. Ik heb er jaren rondgelopen en dus recht van spreken: Het artikel heeft echt niets te maken met deze fabriek en dit bedrijf. Zij weten, net als vele anderen in de sector, gelukkig wel hoe het moet. Ik vind het daarom tijd voor een tegenoffensief. Ik heb een lofzang geschreven over deze prachtige plant en het belang van de Chemische Technologie voor de moderne samenleving waarin we leven. Lees meer