Het uur U?

Bij het zoveelste negatieve bericht over de toestand van de petrochemische industrie in Europa, en in het bijzonder in Nederland, schiet om een of andere reden de titel: het uur U, van een gedicht van Martinus Nijhoff uit de jaren ‘30, door mijn hoofd. De vreemdeling
In een notendop gaat dit, moeilijk toegankelijke, gedicht als volgt: ergens in een doodgewone straat komt er ineens een vreemdeling de hoek omgelopen. Het wordt steeds stiller in de straat als de vreemdeling verder loopt. Tegelijkertijd ontstaat er bij de bewoners een steeds groter wordende angst voor onbekende dreigingen. Op hetzelfde moment krijgt iedereen een visioen van hoe ze op hun best waren en welke idealen ze nastreefden. Dit is echter maar van korte duur. Ze ontwaken uit de droom om te constateren dat ze ver van dat ideaalbeeld verwijderd zijn. Ze schrikken nog wel van het beeld dat hun kinderen nog in gevaar zijn, maar toch gaan ze gewoon weer verder met hun normale leventje… Staan wij als Nederland op dit moment voor het uur U (een militaire term waarbij op een geheim tijdstip iets ergs gaat gebeuren)?

De Schaliegasrevolutie als vreemdeling

De vreemdeling in de straat die de bewoners het angstzweet doet uitbreken heet Schaliegas uit de Verenigde Staten en heeft de verhoudingen binnen de chemische industrie op zijn zachtst gezegd verstoord (in ons nadeel). Diverse berichtgevingen bewijzen dat de exodus van de chemische industrie uit Europa is begonnen of aan het beginnen is. De Vereniging Nederlandse Chemische Industrie (VNCI) en de Belgische tegenhanger Essencia luidden de noodklok en becijferden dat we de afgelopen 10 jaar gezamenlijk zo’n 9 miljard € aan uitbreidingen in de sector zijn misgelopen. Zorgwekkend is ook dat het grootste chemische concern ter wereld, BASF, heeft aangekondigd voor het eerst in zijn geschiedenis meer buiten dan in Europa te investeren. Het mislopen aan investeringen kan de komende 10 jaar oplopen tot 22 miljard € en gaat gepaard met het verlies van zo’n 7000 arbeidsplaatsen. De topman van een ander groot chemieconcern, INEOS, doet er in De Tijd nog een schepje bovenop: Er zijn in de VS voor 71 miljard € aan petrochemische uitbreidingsinvesteringen aangekondigd, oplopend tot 100 miljard €. In tegenstelling kondigt Europa sluiting na sluiting aan, aldus de topman. Ik, die als procestechnoloog afhankelijk ben van de chemische industrie, maak me oprecht zorgen om dit verschijnsel. Dit in tegenstelling tot veel anderen die geen idee hebben wat hier gaande is. Vanuit de Nederlandse overheid en vanuit “Brussel” zijn in mijn optiek ook geen concrete maatregelen te zien en worden focus en energie in verschillende andere, minder belangrijke, zaken gestoken.

Dubbele boodschap

Hoewel het er zeer verontrustend uitziet, is het tij volgens mij nog steeds te keren. Vergeet niet dat de topmannen van deze bedrijven dit soort boodschappen niet voor niets zo breed uitmeten. Alles heeft een politieke lading: als jullie, Europese overheden ons nou eens tegemoet komen in de kosten van energie, zullen we overwegen om hier weeTij-kerenr meer te gaan investeren… Als je het hele artikel in het Financieel Dagblad leest van de topman van BASF, zegt hij dat zij willen produceren waar de afnemers zitten (geef hem eens ongelijk), dat hij niet gelooft dat er door de verschuiving veel banen zullen verdwijnen en dat ze deze discussie elke keer moeten voeren als er buiten Europa wordt geïnvesteerd maar dat ze blijven exporteren naar o
pkomende markten en daarmee ook in Europa kunnen groeien. Verder heb ik in een eerdere blog (and the winner is…) al eens aangegeven dat in het onderzoeksrapport van de Canadese geologische dienst Drill Baby Drill is samengevat dat 80% van de Schaliegasproductie in de VS uit slechts 5 velden komt. Bij de twee grootste daarvan begint de productie al te dalen. Om het huidige productieniveau op peil te houden moeten jaarlijks ca. 7000 (!) boorputten worden bijgebouwd. Geschatte kosten 42 miljard $ terwijl de opbrengst vorig jaar ca. 32 miljard $ bedroeg. Een schier onmogelijke opgave. Verder begint ook in de VS goed geschoold operationeel en technisch personeel een beperking te worden. Om één en ander nog verd
er in perspectief te trekken verscheen er begin maart dit jaar een verrassend rapport (voor de liefhebbers: Unconventional wisdom: economic analysis of US shale gas and implications for the EU) van een gerenommeerd Frans instituut. Een aantal van de opzienbarende conclusies:

  • Eén op de 20 Amerikanen leeft tegenwoordig binnen een straal van 1,5 km van een boorput die na 2000 is geboord (Hoeveel kunnen er nog bij?)
  • Schaliegas zal de VS niet energie-onafhankelijk maken
  • Er is geen bewijs dat Schaliegas een volledige renaissance van de industrie in de VS met zich meebrengt
  • De voordelen zijn alleen voelbaar bij een klein segment van de totale chemische industrie: de energie-intensieve petrochemische industrie. Maar zelfs dit wordt gerelativeerd. Een basisgrondstof als ethyleen kan veel goedkoper in de VS worden gemaakt, maar is maar een deel van de totale kostenketen van ingewikkeldere chemische stoffen.
  • Concrete data uit het rapport ondersteunen de mening niet dat de chemische industrie verschuift van de EU naar de VS, ook niet na 8 jaar van Schaliegas revolutie. De EU blijft een belangrijke en groeiende netto-exporteur van chemische stoffen, ondanks haar nadeel ten opzichte van de energieprijs ten opzichte van de VS
  • Schaliegas heeft geen impact op de vermindering van CO2 emissies in de VS
  • Schaliegas kan nooit concurreren met een weloverwogen energiebeleid: “We zullen moeten werken aan energie-efficiëntie, eco-innovatie, hernieuwbare energie en aan verminderde vraag. We moeten tevens een concurrerende interne energiemarkt blijven ontwikkelen op basis van investeringen in infrastructuur en integratie van de markten. Dat is de enige manier om het concurrentievermogen te verhogen, leveringszekerheid te verwezenlijken en onze doelstellingen op klimaatverandering te realiseren. We moeten ons niet laten afleiden door Schaliegas”, aldus de onderzoekers.

Het uur U als kans

Ik heb als ondernemer wel geleerd dat succesvolle missies alleen slagen als je om te beginnen een duidelijke doelstelling hebt, je daar dan vervolgens op blijft focussen en vooral niet laat afleiden. Vervolgens ga je de weg(en) om daar te komen, de strategie, uitwerken. We zullen het in Europa nooit kunnen winnen van de VS op het gebied van goedkoop Schaliegas, want de geschatte voorraden zijn hier zowieso veel lager. We zullen onze pijlen dus gezamenlijk moeten richten op een andere strategie: het significant verbeteren en optimaliseren van de bestaande processen. We moeten onze idealen niet verloochenen en de langere termijn in de gaten blijven houden. We moeten de vreemdeling in de straat niet angstig tegemoet zien, maar hij moet ons wakker schudden en opmerkzaam maken. We moeten niet terugvallen in onze normale denkpatronen maar het uur U benutten om de kansen die worden geboden met beide handen aan te grijpen.

Kans of bedreiging

1 antwoord
  1. wim Dekkers
    wim Dekkers zegt:

    Hallo Enrico
    Goed verhaal, legt in mijn beleving op de goede plek.
    Sterker nog in de schaliegas discussie zou inovatie meer moeten worden betrokken en er moeten toch meer kansen liggen om het milieu meer te ontzien het ethisch aspect moet in de inovatie hierin een belangrijk onderdeelzijn.

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *