De FAR verklaring

Seinende koplampen in mijn achteruitkijkspiegel. Meneer wil erlangs. Ik rijd op de rechterbaan in de Botlektunnel half achter een vrachtwagen die een baan links van mij zit. Ik weet dat ik er in dit geval rechts langs mag want er staan voorsorteerblokken op de weg. Toch doe ik het niet. Buiten de tunnel geef ik een dot gas en ben ik er alsnog langs…

9577938_m

Veiligheid is één van de belangrijkste aandachtspunten in de chemische industrie. Elke plantmanager zal beamen dat het weer veilig terugkeren naar huis na een dag van noeste arbeid het belangrijkste aspect is waar hij of zij verantwoordelijk voor is. Veiligheid wordt wel gedefinieerd als het bewust nemen van een aanvaardbaar risico. In deze definitie zit opgesloten dat niets risicoloos is: de chemische industrie niet, je tripje op de fiets niet, het zappen met de afstandsbediening onderuitgezakt op de bank niet, niets…

Het risico van het vak

Er zitten natuurlijk wel behoorlijk  wat verschillen in de hoogte van de risico’s die je loopt en wilt lopen. Enerzijds heeft dit met de kans te maken dat je iets overkomt en anderzijds met het gevolg áls je iets overkomt. Het gevolg van een meteoriet op je hoofd is duidelijk, de kans daarop is echter gering. Als je over een slap koord over een slootje loopt is de kans dat je erin valt uitermate hoog (de koorddansers daargelaten), het gevolg is echter gering (hooguit een nat pak).

Een risico wordt daarom gedefinieerd als:

Risico = kans x effect

Als we een aanvaardbaar risico willen lopen zal dus òf de kans òf het effect heel klein moeten zijn. In de industrie heb je twee soorten veiligheid: de veiligheid op de werkvloer, bijvoorbeeld het voorkomen van struikel- of valgevaar, het werken met chemicaliën, het werken op hoogte en dat soort zaken.

Tunesie2008 123

Daarnaast heb je ook de procesveiligheid, ook wel technische veiligheid genoemd (process safety). Procesveiligheid behandelt de technische risico’s van de installaties, zoals de kans op het ontsnappen van chemicaliën uit de fabriek, te hoge druk in een opslagvat en het uit de hand lopen van chemische reacties bijvoorbeeld. In de bouw heb je alleen te maken met de arbeidsveiligheid, maar in de chemische industrie zijn beiden heel belangrijk voor een veilige werkomgeving. Het gevolg van falende procesveiligheid is doorgaans vele malen groter dan van arbeidsveiligheid. Je wilt voorkomen dat iemand door verkeerde handelingen van een hoogte afvalt, maar je wilt nog absoluter voorkomen dat een opslagtank met 2000 ton propaan ontploft (als je wilt weten wat er dan gebeurt, lees dan mijn volgende blog over twee weken…).

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

De FAR verklaring

In de jaren ‘70 is het Amerikaanse chemiebedrijf Dupont begonnen met het structureel analyseren en beoordelen van risico’s in een fabriek. Inmiddels zijn deze technieken gemeengoed geworden binnen de chemische industrie. Om risico’s in een getal uit te drukken, en dus met elkaar te kunnen vergelijken, heeft het chemiebedrijf ICI de Fatal Accidents Rate (FAR) bedacht. Dit is een statistisch getal: een FAR van 1 betekent dat er (statistisch) 1 dodelijk ongeval per 1000 mensen zal plaatsvinden (1 promille) gedurende hun werkbare leven van 40 jaar (of 100 miljoen uur). Het “leuke” van dit getal is dat het ook berekend kan worden voor niet werk gerelateerde risico’s en daarmee vergeleken kan worden.

Om je een indruk te geven (ongeveer):

FAR

Het blijft oppassen met de getallen: reizen met de auto (FAR =57) is veiliger dan een berg beklimmen (FAR = 4000). Bergbeklimmen levert veel meer slachtoffers op per uur dat iemand aan dat risico wordt bergbeklimmen
blootgesteld, maar de bergbeklimmer besteedt misschien meer tijd aan het autorijden dan aan het bergbeklimmen zelf. Om daar een goed antwoord op te geven is meer data nodig. Desalniettemin kun je zien dat het werken in de chemische industrie zo’n beetje het veiligste is dat je kunt bedenken. Dat je thuis iets vervelends overkomt of de reis van je huis naar het werk is vele malen risicovoller dan het werken op de fabriek zelf.

Risico’s kun je verkleinen. Dat is ook de reden waarom er zoveel aandacht voor veiligheid in de chemische industrie is ontstaan. De FAR van een typische chemische plant is vanaf 1970 tot nu ongeveer gedaald van 12 naar 1, door steeds betere programma’s om risico’s te beoordelen en daar passende maatregelen voor te treffen.

Een aanvaardbaar risico 

Nou snap je wellicht ook waarom ik die vrachtwagen in de tunnel niet rechts passeer (ondanks dat die auto achter me aan het seinen is). Ik schat in dat als de vrachtwagenchauffeur op het laatste moment bedenkt toch naar rechts te gaan ik geen enkele manier van uitwijken heb en de kans op een fataal ongeluk vrij groot is. Voor mij dus een onaanvaardbaar risico dat ik niet neem. Buiten de tunnel kan ik altijd nog naar de vluchtstrook uitwijken en vind ik het risico aanvaardbaar. Ik ben ervan overtuigd dat als iedereen het veiligheidsbesef  zou hebben dat ook in de chemische industrie leeft, er ook veel minder ongelukken op de weg zouden gebeuren. Hopelijk kan deze blog aan dat besef bijdragen.

images-1

12 antwoorden
    • Tiebo
      Tiebo zegt:

      Het Enrico,

      Goed stuk. Ik vergeet nooit het bericht op televisie – ik was nog geen 10 jaren oud – waarin werd gemeld dat de kans dat je te sterven komt als gevolg van een vallende kokosnoot, vele malen groter is dan te worden gebeten door een haai.

      De angst of het beeld dat men heeft bij de haai of de chemische sector is vele malen groter en juist dat draagt bij aan een grotere veiligheid. Er zijn duizenden mensen die nooit zullen zwemmen in de zee vanwege die haai, niemand zal schromen onder palmbomen door te lopen.

      Een tweede factor is ervaring en routine, waardoor mensen minder angstig of onvoorzichtig worden of jongere collegae sneller ‘inspireren’ minder aanvaardbare risico’s te nemen en toch die vrachtwagen in zullen halen.

      Hoe veilig en met welke verklaring ook; professionaliteit zal altijd troef blijven. Veiligheid zit, zoals ook in jouw voorbeeld, voor 95% tussen de oren.

      Bedankt voor de bewustmaker

      Beantwoorden
      • Enrico
        Enrico zegt:

        Hoi Tiebo,

        Dank voor je reactie. Bij routine is er inderdaad gevaar van risico onderschatting. Het blijft daarom belangrijk om veiligheid altijd hoog op de agenda te hebben. Steeds maar weer herhalen, zodat het geen routine wordt maar een cultuur, a way of living.

        Groet,

        Enrico

        Beantwoorden
  1. Leo
    Leo zegt:

    Langzaam begon tot mijn puberdochters door te dringen waarom ik altijd al hun op de trap achtergelaten kleren op de vloer schopte: je struikelt er zo makkelijk over.
    Inmiddels heb ik een kleinzoon die nog te jong is om de keukenkastjes af te struinen. Maar dochterlief heeft nu al al haar schoonmaakspullen hoog in een afsluitbare kast gedaan: “Als ik dat uitstel tot hij de boel open kan krijgen kan ik net te laat zijn.”
    Ze beoordeelt de kans als reëel, maar vooral het effect als onaanvaardbaar.
    Missie succesvol 🙂

    Beantwoorden
      • John Wijnhoven
        John Wijnhoven zegt:

        ……… dan zoek ik heel wanhopig de leuning ………. !
        Niet omdat ik een of andere beperking heb, gelukkig niet, maar omdat de werkcultuur in de industrie mij geleerd heeft om voorbereid te te zijn op hetgeen wat zou kunnen gebeuren, dus ….. hand aan de leuning !

        kleine dingen ……

        Beantwoorden
  2. Roland Broos
    Roland Broos zegt:

    Enrico, dank voor duidelijke uitleg van ‘perceived risk’. Goed te gebruiken voor uitleg. Wel heb ik ervaren dat ik ondanks een gedegen veiligheidstraining in onze industrie soms toch een onaanvaardbaar risico neem. Waarschijnlijk wordt zo’n beslissing in een ander deel van de hersens genomen. Niet nadenken dus maar emotie. Vriendelijke Groet Roland

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *