Dúúrzame energie

 

De keuze voor energie in de toekomst

14383954_mDe discussie hoe de energietoekomst van Europa en de wereld eruit moet komen te zien is in volle gang. Het wel of niet gebruiken van Schaliegas bijvoorbeeld komt steeds vaker in het nieuws. De discussie ontstijgt die van een politieke naar een maatschappelijke. Enige tijd geleden was het zelfs de stelling van de dag in de Telegraaf, de spreekbuis van doorsnee Nederland. Regelmatig duiken experts en specialisten op in actualiteitenprogramma’s (ik heb me eens laten vertellen dat het verschil tussen een expert en een specialist is dat een expert een bruin koffertje heeft en een specialist een zwart koffertje, maar of dat waar is…). De voor- en tegenstanders vechten elkaar spreekwoordelijk de tent uit. Prof. Willem Vermeend bij Wakker Nederland enige tijd geleden: “De EU heeft geen effectief energiebeleid. Ze moeten snel beslissen welke kant ze op willen met energie maar dat doen ze niet…”

Prof. Jan Rotmans op zijn blog over schaliegas: “Voor Europa zijn schattingen gemaakt van de risico’s die gemoeid zijn met schaliegaswinning, door het Tyndall Centre in Engeland en het Wuppertal Instituut. Beide gerenommeerde instituten spreken van onvermijdbare milieuschade en onaanvaardbare maatschappelijke risico’s. Onvermijdbare effecten zijn: aantasting van het landschap, uitstoot van verontreinigde stoffen, uitstoot van broeikasgassen bij de aanleg, grondwaterverontreiniging en geluidsoverlast (overdag en ’s nachts)”

Vooralsnog lijkt de EU te kiezen om zwaar in te zetten op duurzame energie. Prof. Rob de Wijk, Universiteit Leiden, in een artikel op het Energiepodium:

“Ik vermoed dat de aarzeling van sommige Europese landen om schaliegas überhaupt te willen overwegen een strategische fout is die de economie hard kan treffen. De discussie over schaliegas wordt bemoeilijkt door de situatie in Groningen waar mensen zich om begrijpelijke redenen zorgen maken. De milieubeweging moet ook weinig van schaliegas hebben, hoewel onduidelijk waar, hoeveel in de grond zit en wat de feitelijke implicaties voor het milieu zijn. Wel klinkt de roep in de politiek om gemakkelijke oplossingen als het deels dichtdraaien van de gaskraan en het volop inzetten op alternatieve energie. Maar Duitsland toont aan dat dit te simpel is. Dit land wordt inmiddels geconfronteerd met de vraag of door het overhaaste besluit kernenergie af te zweren het mogelijk is de energievoorziening op peil te houden. Een goed alternatief is er in ieder geval nog niet. De consumentenprijzen lopen inmiddels op. En dat geldt ook voor de kans op black-outs.”   

De keuze in Europa valt vooralsnog dus op gesubsidieerde duurzame wind- en zonne-energie. Wat is de impact daarvan eigenlijk?

The biggest bills may be yet to come

16602673_m

Ongeacht het nobele streven: Duurzame energie kost veel en is duur. Dit is gebleken uit een studie van de EU, enige tijd geleden gepubliceerd  in de FinancialTimes. Indien op duurzame energie wordt ingezet zal de energieprijs voor consumenten de komende 20 jaar verdubbelen. Dit heeft alles te maken met de forse investeringen die gedaan moeten worden in het uitbreiden van de elektrische infrastructuur (kabelnetten) à 68 miljard € tussen 2020 en 2030 en het bouwen van nieuwe energiegeneratoren (windmolenparken, zonnecentrales) à “enkele honderden” miljarden €’s. Een voorbeeld is de geraamde investeringen in Zuid Spanje in zonnecentrales. Op zich een mooie technologie waar ik ook in geloof: zonnestralen worden met spiegels gebundeld. In het brandpunt wordt hoge druk stoom geproduceerd, waarmee turbines worden aangedreven die elektriciteit opwekken. De eerste fase is een 2 miljard € kostende proefopstelling (pilot-plant) die een vermogen van 500 MW (Megawatt = miljoen Watt) oplevert. Een moderne, een van de meest efficiënte, gasgestookte centrales die Eneco bijvoorbeeld begin vorig jaar in bedrijf heeft gesteld heeft een vermogen van 870 MW voor een investeringsbedrag van 652 miljoen €. Dit komt neer op 750.000 € per MW ten opzichte van 4 miljoen per MW, een ruime factor 5 goedkoper. Natuurlijk geeft een grotere schaal een voordeel en zit er in de pilot installatie ontwikkelingskosten, maar toch…

Daar komt nog bij dat met een volledig duurzame energienet er een kans bestaat dat het licht uit gaat op dagen dat er weinig zon en/of wind is (black-out periode). Er zal dus hoe dan ook toch nog altijd een alternatieve, conventionele energievoorziening moeten zijn die als back-up kan dienen.

Is het überhaupt wel mogelijk om volledig op duurzame energie over te stappen?

Die vraag is min of meer beantwoord in een concluderend artikel in een heel mooie serie in het Technisch Weekblad van vorig jaar. In die serie hebben ze alle bekende duurzame energievoorzieningen tegen het licht gehouden en omgerekend hoeveel energie je met die technologie kan opwekken. Daar zaten natuurlijk de bekende technologieën tussen als zonne-/windenergie en energie uit biobrandstoffen, maar ook wat minder courante technologieën zoals getijden (energie uit de bewegingen tussen eb en vloed) en “blue energy” (waar zoet en zout water elkaar ontmoeten). In het gedachtenexperiment zie je dat Nederland een drastisch anders landschap zal krijgen: ¾ van de landbouwgrond (bijna de helft van Nederland!) staat vol met suikerbiet, mais en populieren (voor biomassa), 10% staat vol met windturbines, alle daken liggen vol met zonnecollectoren, de Maas staat van Maastricht tot aan Rotterdam vol met waterkrachtcentrales enzovoort.
De conclusie: Ja het is technisch haalbaar, maar alleen op zeer grootschalige inzet. Mijn conclusie: Technisch haalbaar, maar bij het huidige energiegebruik zal deze grootschalige inzet leiden tot maatschappelijke tegenwind.

Daar zit dus de crux: bij het huidige energieverbruik. In datzelfde artikel staat  namelijk dat het 8 keer zo goedkoop is om 1 kilowattuur aan energie te besparen dan er één te produceren. In werkelijkheid neemt het gebruik van energie eerder toe dan af. Mijn inziens is het daarom veel effectiever om met zijn allen te werken aan het minimaliseren van het huidige energie en grondstoffengebruik en bestaande processen te optimaliseren.

Wat kopen we daarvoor?

Door minder energie te gebruiken kopen we:…tijd. Tijd voor ontwikkelingen van revolutionaire nieuwe, efficiënte technologieën. Het intensiever benutten van de grondstoffen en energie: procesintensivering in de procesindustrie.  

De VS wedt niet op één paard: naast de grootse inzet van Schaliegas lopen er daarnaast uitgebreide ontwikkelingsprogramma’s voor de ontwikkeling van biobrandstoffen.

Europa: het kan dus ook gewoon allebei. Daar weleens aan gedacht?

6597602_m

6 antwoorden
  1. HenkF
    HenkF zegt:

    Je vergeet, niet onbelangrijk, de exploitatiekosten… er wordt per MW per jaar nogal wat gas verstookt. Per MWh electrisch energie is er zo’n 250 m3 aardgas nodig (het is niet zo’n geweldig efficient proces), tegen een uurtje zon in Spanje, helemaal voor niks! De – variabele – kosten van opwekking daarvan gaan dan toch gauw naar een half miljoen euro (bij een kwartje per m3 gas)
    Natuurlijk, die centrale in Spanje doet het ‘s nachts niet, en dat is wél een probleem, niet de kosten-per-MW. Zon blijft, voorlopig, gratis. Jaar in, jaar uit.

    Verder helemaal eens met de stelling dat voorkomen beter is. We moeten véél meer besparen.

    Beantwoorden
    • Enrico
      Enrico zegt:

      Beste Henk,

      Je hebt gelijk, ik heb puur naar de investeringskosten gekeken. Het rendement van deze Warmte kracht centrale is bijna 60%, het hoogste in Nederland. Dus niet slecht. Als je het echt eerlijk met elkaar wil vergelijken zal je een lijst moeten opstellen met voors- en tegens, inclusief onderhoudskosten, betrouwbaarheid, en variabele kosten. Ik vind het overigens een prachtige technologie

      Beantwoorden
  2. Fred van Hessen
    Fred van Hessen zegt:

    De overgang naar duurzame energie is een geleidelijk proces. Zo moeten we van 5% (hier) à 10% (Duitsland) anno nu naar 20% in 2020. Nederland haalt dat voor geen meter, Duitsland misschien.
    Volledige overschakeling, als dat al mogelijk is, zal op zijn minst 50 jaar op zich laten wachten. Dan ben ik allang dood en mijn kinderen ook; mijn kleinkinderen lopen dan tegen hun pensioen aan.
    Intussen is de biomassa in ruime mate voorhanden om te voorzien in alles waar we in de komende 10à20 jaar over dromen.

    Intussen wordt er voorbij gegaan aan de ontwikkelingen op nucleair gebied. Dit te berde brengen staat vandaag de dag nog gelijk aan vloeken in de kerk, maar de tijd zal aanbreken dat het gewoon een noodzaak wordt om in de base load te voorzien. De huidige stand van de techniek staat dat ook nog niet toe, althans niet op een voldoende veilige manier. Maar ontwikkelingen als de thorium reactor en fusie bieden uitzicht op een mogelijkheid dat de lichten toch niet uitgaan als de zon ondergaat.
    Ook de meer ‘conventionele’ manieren van energie opwekking zijn nog steeds in ontwikkeling: de prijs per kWh van zonne- en windenergie daalt nog steeds en de efficiency stijgt.

    Kortom: om nu al handenwringend te twijfelen of het ooit nog goed komt is volledig prematuur. Ik geloof sterk in de ‘technological fix’.

    Maar het staat natuurlijk iedereen vrij hierover van mening te verschillen…..

    Beantwoorden
    • Enrico
      Enrico zegt:

      Fred,

      Ik geloof ook dat het niet “óf” is maar “en”. Je hebt in de toekomst alle vormen van energieopwekking nodig om het tempo van bevolkings- en welvaartgroei te kunnen bijbenen. Kernsplijting en Kernfusie zal daar een deel van moeten gaan uitmaken. Kernfusie is ook een soort van duurzame energie, je bootst op aarde na wat de zon op grote afstand ook doet. Lastig alleen tot nu toe om dat proces langdurig in stand te houden.

      Beantwoorden
    • Enrico
      Enrico zegt:

      Hey Marcel,

      Sorry voor de late reactie. In het artikel in TW staat idd ook een studie over het wel of niet haalbaar zijn van een volledige duurzame wereld. Ik heb het even niet bij de hand, maar het zal waarschijnlijk dezelfde studie zijn die jij aanhaalt. Ik wist niet dat deze vrij toegankelijk was. Bedankt voor de link, leuk.

      Groet Enrico

      Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *