Lucht: Levensgevaarlijk! (Deel 2)

 

Lucht: van levensbelang of levensgevaarlijk?

In een vorige blog heb ik het gehad over het belang van de juiste samenstelling van de lucht die wij inademen en daarbij gefocust op een van de twee componenten: zuurstof. Of eigenlijk over het gevaar van een verhoogd gehalte aan zuurstof. Ik heb laten zien dat het brandgevaar hierbij drastisch toeneemt. De andere component in lucht is stikstof (N2). Wat gebeurt er nou indien de concentratie van de stikstof in de lucht toeneemt (en daarmee tegelijkertijd het gehalte aan zuurstof afneemt)? Eigenlijk is deze vraag nog relevanter dan de vraag wat er gebeurt bij hogere zuurstofconcentraties, aangezien stikstof een heel normaal en een in de industrie veel gebruikt gas is. Het is zo gewoon dat je je afvraagt of de gevaren van het gebruik van stikstof wel goed onderkend zijn bij de gebruikers ervan. Het antwoord is simpel en verontrustend: nee. Er gebeuren nog regelmatig incidenten met stikstof waarbij de betrokkenen het niet kunnen navertellen. Helaas blijft het vaak niet bij één slachtoffer. Als er iemand onwel wordt gaat de persoon die erbij staat (goedbedoeld) vaak ook de ruimte in, waar hem of haar hetzelfde noodlot treft. Onderstaand filmpje geeft een reconstructie weer van een dodelijk incident in een industrieel bedrijf, waarbij om die reden inderdaad twee doden waren te betreuren.

Wat is hier aan de hand?

We ademen lucht in en de zuurstof die daarin zit wordt via de rode bloedcellen naar de cellen vervoerd. Daar wordt de zuurstof (O2) gebruikt om suikers te verbranden (oxideren), waarbij energie vrijkomt die wij nodig hebben om te functioneren. Daarbij ontstaat kooldioxide (CO2) als verbrandingsproduct. Nog even een korte herhaling:

Suiker + O2 –> H2O + CO2 + Energie

Als we meer energie gaan gebruiken, bijvoorbeeld als je hersenen meer moeten gaan doen als je deze blog leest, gebruik je meer zuurstof en ontstaat er dus ook meer CO2. Het ademhalingscentrum in je hersenen registreert het verhoogde gehalte aan CO2 en zorgt ervoor dat we sneller gaan ademhalen. Stel dat de concentratie aan stikstof in de lucht toeneemt van 79% naar 90% (en de concentratie aan zuurstof daarmee daalt van 21% naar 10%). Indien we dit inademen zal de hoeveelheid energie die vrijkomt minder worden, door de lagere concentratie aan zuurstof en de hoeveelheid CO2 die we uitademen ook afnemen. De hersenen zullen dus in plaats van een signaal te geven om sneller te ademhalen juist het tegenovergestelde doen: een signaal geven om langzamer te ademhalen! Dit effect is heel drastisch: beneden de 6% zuurstof ben je na één keer ademhalen bewusteloos en haal je niet meer zelfstandig adem. Na 2 tot 4 minuten ben je dood…

Na 2 tot 4 minuten ben je dood…

Stikstof doet zijn naam eer aan

Voordat er in de industrie ergens in een afgesloten ruimte (besloten ruimte) gewerkt mag worden wordt er eerst gemeten of het gehalte aan zuurstof voldoende is. Er zijn echter een aantal incidenten bekend waarbij degenen die de meting deden, niet eens dicht in de buurt van de opening (een mangat, om in de tank of vat te komen), een sterk tekort aan zuurstof maten. Dit verschijnsel is veel minder bekend.

Hoewel ik zelf goed doordrongen ben van de gevaren van stikstof, heb ik zelf eens ondervonden bij een fabrieksstop wat dit betekent. Ik liep langs een mangat van een droger, waarbij het mangat openstond. Ik voelde me duizelig worden en ben direct weggelopen. Nadat ik het incident direct had gemeld in de controlekamer werd de omgeving afgezet en het zuurstofgehalte in het vat gemeten. Die bleek 16% te bedragen. Laat staan wat er was gebeurd als de concentratie lager was.

Ik zie nog steeds in praktijk dat er (te) weinig bij de gevaren van stikstof in de industrie wordt stilgestaan of dat de gevaren door routinematig gebruik soms worden onderschat. Ik zag laatst ook iemand even zijn adem inhouden om even snel een met zijn hoofd een kijkje te nemen in een tank (ik weet niet zeker of die tank met stikstof was gespoeld, maar ook niet zeker dat hij niet met stikstof was gespoeld). Ik heb hem uitgelegd dat een foutje hiermee fataal kan zijn. En daar gaat het om: opvoeden, elkaar scherp houden en blijven hameren om zaken die niet goed gaan, anders en beter te doen. Het is daarbij essentieel om ook uit te leggen waarom je iets niet of juist wel moet doen, dan blijft het beter hangen…

2 antwoorden
  1. Guido
    Guido zegt:

    Beste,

    Interessant stuk is het. Zelf ben ik werkzaam in de industrie als operator en ben ik bezig met de MVK opleiding. Hiervoor doe ik onderzoek naar de risico’s in een tankput met omwalling van 2.3 meter hoog en een relatief kleinere oppervlakte.
    Vooral het laatste stuk van het artikel vond ik interessant over incidenten waarbij metingen werden uitgevoerd en op een redelijke afstand van een mangat al verlaagde O2 percentages gemeten werden. Voor mijn onderzoek is dat een belangrijk punt. Zelf heb ik daar nog nooit iets over gehoord qua incidenten. Zou je mij daar iets meer over kunnen vertellen hoe jij dit te weten bent gekomen en wellicht info kunnen sturen zodat ik het als informatie voor mijn scriptie kan en mag gebruiken.

    Het is moeilijk om op internet informatie te vinden over dit onderwerp gericht op de industrie en incidenten buiten de installaties met lage O2 percentages.
    Vooral over gevaren in tankenparken zelf.

    Alvast bedankt.
    Met vriendelijke groet,

    Guido Blok

    Beantwoorden
  2. Anthony huys
    Anthony huys zegt:

    Ik heb s,avond als ik op de bank zit ineens drooge mond dranderige ogen stem vervormd ga langzaam ademhalen en zie wazig krijg het dan warm net als een opvlieger en evenwicht stoornis net ook weer om 22.50 op 27_12_17 hoor dan ook kelder deur bij de buren..is dit mischien een vergassing van stikstof via de kruipruimte..gr anthony

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *