Zo in mijn sas met Schaliegas

Als er momenteel een onderwerp “hot” is, is het wel de discussie over het wel of niet winnen van Schaliegas in Nederland. Begin Augustus werd er op 8 plaatsen in Nederland geprotesteerd tegen het winnen van dit gas. Eén van de lezers reageert op de website van RTV Utrecht met: “kost je alleen je drinkwater, je woonomgeving, je recreatiegebieden, je luchtkwaliteit en je gezondheid. Of die van je kinderen. ‘t is een keuze.” Auw…, dat hakt er ethisch lekker in.

Wat is Schaliegas eigenlijk?

Schalie (Engels: Shale) verwijst naar een versteende kleistenen laag in de bodem op circa 3,5 km diepte. Het (aard)gas zit hier, anders dan bij bijvoorbeeld de bekende gasbel in Slochteren, in een niet poreus gesteente opgesloten en komt er ook niet vanzelf uit. Het boren naar deze laag is nogal lastig en in tijden van overvloedige, andere, makkelijker te winnen bronnen dus economisch ook niet rendabel. De tijden veranderen echter, de reserves beginnen op te raken en met de toenemende wereldbevolking en bijbehorende welvaart, wordt het steeds interessanter om deze lagen aan te boren. Er wordt eerst tot ongeveer 3 km diep verticaal een put geboord, waarna horizontaal verder wordt gegaan (in die laag). Vervolgens worden er met explosieven gaten in de leiding gemaakt, waarna er onder hoge druk een mengsel van water, zand en chemicaliën in de laag wordt geïnjecteerd. Dit wordt fraccen genoemd (naar het Engelse: hydraulic fracturing)

Hierdoor ontstaan er scheurtjes in de Schalielaag waarbij het gas vrijkomt en via de boorput kan ontsnappen.

Niks mis mee toch?

Er zijn een aantal zaken waar men zich zorgen over maakt:

  • – Er worden bij het fraccen chemicaliën gebruikt. Over de samenstelling van die chemicaliën doen de oliemaatschappijen nogal geheimzinnig. De samenstelling bepaalt ook het succes van het fraccen en daarmee de concurrentiepositie, vandaar. Inmiddels is wel bekend dat het hier niet om limonade gaat. Critici zijn bang dat het grondwater met deze chemicaliën wordt vervuild, met alle gevolgen van dien.
  • – Aardgas in het drinkwater
  • – Er komen grote hoeveelheden vervuild water terug uit de boorput, die opgeslagen of verwerkt moeten worden.
  • – Het ontstaan van aardbevingen
  • – Horizonvervuiling (boortorens in het landschap)

Aangezien in Nederland nog niet naar Schaliegas is geboord, zijn al deze vermeende gevaren gebaseerd op ervaringen vanuit Amerika, versterkt door de documentaire Gasland van Josh Fox. Zie in onderstaande fragment uit deze documentaire het brandende drinkwater!

 Toch wel mis dus?

In de Verenigde Staten is het winnen van Schaliegas sinds een aantal jaren in een explosieve sneltreinvaart terecht gekomen. Zo snel, dat er zoveel mensen en materieel nodig zijn, dat ook verouderde boorinstallaties worden ingezet en mensen met weinig expertise. Anders dan in Europa, heeft de VS geen gevestigde gasindustrie, maar is het een typisch olieland. De eisen die aan de boorputten worden gesteld in de VS zijn ook lichter dan de Europese standaards. Voorbeelden: Nederlandse boorlocaties moeten voorzien zijn van bak met een vloeistofwerende laag om eventuele lekkages van fracwater op te vangen. Verder wordt in Nederland de mantelbuis om de boorpijp met beton volledig afgedicht, in de VS volstaan ze alleen met een boven- en onderlaag en zo zijn er nog een paar significante verschillen. Tenslotte is daar nog de dubieuze politieke kwestie dat de omstreden Dick Cheney de gasproducenten een vrijstelling heeft gegeven op de Clean Water Act (wet over watervervuiling).

In Nederland is nog niet naar Schaliegas geboord. Wel is inmiddels een vergunning afgegeven om een proefboring te doen. Er is overigens sinds de jaren ‘50 succesvolle ervaring in Nederland opgedaan met fraccen van “normale” uitgeputte gasputten.
Verschillende Europese experts erkennen de verschillen met de Amerikaanse systemen en geven aan dat het omschakelen van conventionele naar Schaliegasboringen zonder problemen zou moeten kunnen plaatsvinden.

Wat zijn de voordelen?

Een artikel in zakenblad Forbes haalt een study aan van de Yale universiteit: The Arithmetic of Shale Gas, waarin staat becijferd wat de winning van Schaliegas heeft bijgedragen aan de Amerikaanse economie en nog steeds doet. Indien men niet aan Schaliegaswinning had gedaan, had de VS LNG (vloeibaar aardgas) moeten importeren. De besparingen die door het winnen van Schaliegas zijn gerealiseerd bedragen meer dan $100 miljard per jaar (!) bij het huidige productievolume.

De impact van Schaliegas op de Chemische Industrie van de VS is tevens onvoorstelbaar groot. Amerikaanse bedrijven, zoals Dow Chemical en LyondellBasell, die hun productie deels naar Aziatische landen hebben overgeheveld, zijn van plan om de komende tijd $16 miljard in nieuwe plants in Amerika te investeren, daarbij aan werkgelegenheid 17.000 directe en 400.000 indirecte banen creërende, aldus financieel analist Bloomberg. Een bijkomend gunstig effect is dat de CO2 uitstoot van de VS door het gebruik van gas in plaats van kolen in 2011 met 2,4% is gedaald, ondanks de groeiende economie.

Het ziet ernaar uit dat de VS het stokje heeft overgenomen van Azië en momenteel de goedkoopste producent is van basis chemicaliën ter wereld.

Ik ben van mening dat de gevolgen van het boren naar Schaliegas in Nederland op mens en milieu goed onderzocht moeten worden, maar geloof dat de veiligheid hier beter geregeld is dan in de VS. Nederland heeft immers een rijke gasgeschiedenis. De positieve bijdrage van dit gas op de Nederlandse economie kan echter significant zijn en dat is wel iets dat we kunnen gebruiken in deze barre tijden.

8 antwoorden
  1. Leo te Braake
    Leo te Braake zegt:

    ROTFL over de titel. Ik baalde er al van dat dat jengelende Badedas-deuntje sinds kort weer in mijn hoofd is komen wonen, maar nu kan ik er bij denken aan deze variant.

    Ik onthoud me van inhoudelijk commentaar wegens niet-mijn-vakgebied.

    Beantwoorden
  2. Fred van Vugt
    Fred van Vugt zegt:

    Goed artikel. Ik verbaas mer erover dat we in Europa deze slagen niet kunnen/willen maken. Misschien niet op de Amerikaanse manier, maar weloverwogen moet dat op korte termijn toch mogelijk zijn….of gaan we hier de slag weer missen?

    Beantwoorden
    • Enrico
      Enrico zegt:

      Hoi Fred,

      Bedankt voor je reactie. Er zijn diverse discussies gaande over dit onderwerp. Mijn standpunt is: laten we op zijn minst eens de voor- en nadelen onderzoeken. Niet alleen op milieu- en sociaal vlak, maar ook op de lange termijn economische effecten. Maar zelfs dat lijkt niet te willen lukken… Dus op je vraag of we de boot gaan missen kan niemand nu een antwoord geven.

      Groet,

      Enrico

      Beantwoorden
  3. Udo Zwart
    Udo Zwart zegt:

    Discussie is goed. Weinig tot geen gas gebruiken beter. Laten we proberen met ze allen zo min mogelijk gas te gebruiken, dan is de noodzaak om schaliegas te gaan winnen voorlopig gering.

    Beantwoorden
  4. Wim Dekkers
    Wim Dekkers zegt:

    Ik onderschrijf de opmerking om op zijn minst de voor en nadelen goed te onderzoeken, en dan met name het milieu.Er staat veel op het spel, en als het verantwoord is moeten we niet nalaten om schaliegas te winnen.

    Beantwoorden
  5. Tamara
    Tamara zegt:

    Afgelopen week in het nieuws: slechts 4% van de energie die wij in Nederland gebruiken is duurzaam. Het winnen van schaliegas levert m.i. alleen economisch gewin op op de korte termijn. Laten we ons alsjeblieft gaan richten op het minderen in energiegebruik en wat we nodig hebben zo duurzaam mogelijk produceren. Iedereen kan op z’n klompen aanvoelen dat ook schaliegas eindig is. Daarnaast zijn de langetermijneffecten van het boren naar dit gas mogelijk desastreus.

    Beantwoorden
  6. dirkjan
    dirkjan zegt:

    Schalie gas???
    We weten helemaal niet of het schaliegas in de US winstgevend is. met een beetje pech is het een grote zeepbel. En veel goedkoper dan aardgas dat valt nog te bezien?????????

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *